Διαδικτυακά φίλτρα - Σύσταση του Συμβουλίου της Ευρώπης

Η Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης υιοθέτησε στις 26.03.2008 τη Σύσταση CM/Rec(2008)6 «σχετικά με τα μέτρα για την προώθηση του σεβασμού της ελευθερίας της έκφρασης και την πληροφόρηση σχετικά με τα διαδικτυακά φίλτρα».

Στόχος της Σύστασης είναι η αναγνώριση κοινών προτύπων και στρατηγικών στα κράτη μέλη του Συμβουλίου όσον αφορά τα διαδικτυακά φίλτρα, προκειμένου να καταστεί ευχερής η άσκηση της ελευθερίας της έκφρασης και των θεμελιωδών δικαιωμάτων που κατοχυρώνει η ΕΣΔΑ.

Με τη Σύσταση λαμβάνεται υπόψη ότι η χρήση φίλτρων μπορεί να σημαίνει την απαγόρευση πρόσβασης σε διαδικτυακούς τόπους, η πρακτική δε αυτή, ως γνωστόν, ασκείται από απολυταρχικά καθεστώτα, και συνιστά παραβίαση της ελεύθερης έκφρασης γνώμης. Βεβαίως, τα φίλτρα έχουν και θετικές λειτουργίες, όπως στην περίπτωση που περιορίζεται στους ανηλίκους η πρόσβαση σε διακτυακούς τόπους με περιεχόμενο ακατάλληλο. Συνακόλουθα, η παραπάνω Σύσταση αποτελεί ένα θετικό βήμα για τη συνεργασία των φορέων στην υιοθέτηση κοινών στάνταρτ όσον αφορά το λογισμικό που φιλτράρει το διαδικτυακό περιεχόμενο.

Στο Παράρτημα της Σύστασης περιέχονται τα ακόλουθα συμπεράσματα - αρχές:


Guidelines I. Using and controlling Internet filters in order to fully exercise and enjoy the right to freedom of expression and information Users’ awareness, understanding of and ability to effectively use Internet filters are key factors which enable them to fully exercise and enjoy their human rights and fundamental freedoms, in particular the right to freedom of expression and information, and to participate actively in democratic processes. When confronted with filters, users must be informed that a filter is active and, where appropriate, be able to identify and to control the level of filtering the content they access is subject to. Moreover, they should have the possibility to challenge the blocking or filtering of content and to seek clarifications and remedies. In co-operation with the private sector and civil society, member states should ensure that users are made aware of activated filters and, where appropriate, are able to activate and deactivate them and be assisted in varying the level of filtering in operation, in particular by: i. developing and promoting a minimum level of information for users to enable them to identify when filtering has been activated and to understand how, and according to which criteria, the filtering operates (for example, black lists, white lists, keyword blocking, content rating, etc., or combinations thereof); ii. developing minimum levels of and standards for the information provided to the user to explain why a specific type of content has been filtered; iii. regularly reviewing and updating filters in order to improve their effectiveness, proportionality and legitimacy in relation to their intended purpose; iv. providing clear and concise information and guidance regarding the manual overriding of an activated filter, namely whom to contact when it appears that content has been unreasonably blocked and the reasons which may allow a filter to be overridden for a specific type of content or Uniform Resource Locator (URL); v. ensuring that content filtered by mistake or error can be accessed without undue difficulty and within a reasonable time; vi. promoting initiatives to raise awareness of the social and ethical responsibilities of those actors who design, use and monitor filters with particular regard to the right to freedom of expression and information and to the right to private life, as well as to the active participation in public life and democratic processes; vii. raising awareness of the potential limitations to freedom of expression and information and the right to private life resulting from the use of filters and of the need to ensure proportionality of such limitations; viii. facilitating an exchange of experiences and best practices with regard to the design, use and monitoring of filters; ix. encouraging the provision of training courses for network administrators, parents, educators and other people using and monitoring filters; x. promoting and co-operating with existing initiatives to foster responsible use of filters in compliance with human rights, democracy and the rule of law; xi. fostering filtering standards and benchmarks to help users choose and best control filters. In this context, civil society should be encouraged to raise users’ awareness of the potential benefits and dangers of filters. This should include promoting the importance and significance of free and unhindered access to the Internet so that every individual user may fully exercise and enjoy their human rights and fundamental freedoms, in particular the right to freedom of expression and information and the right to private life, as well as to effectively participate in public life and democratic processes. II. Appropriate filtering for children and young people The Internet has significantly increased the number and diversity of ideas, information and opinions which people may receive and impart in the fulfilment of their right to freedom of expression and information without interference by public authorities and regardless of frontiers. At the same time, it has increased the amount of readily available content carrying a risk of harm, particularly for children and young people. To satisfy the legitimate desire and duty of member states to protect children and young people from content carrying a risk of harm, the proportionate use of filters can constitute an appropriate means of encouraging access to and confident use of the Internet and be a complement to other strategies on how to tackle harmful content, such as the development and provision of information literacy. In this context, member states should: i. facilitate the development of strategies to identify content carrying a risk of harm for children and young people, taking into account the diversity of cultures, values and opinions; ii. co-operate with the private sector and civil society to avoid over-protection of children and young people by, inter alia, supporting research and development for the production of “intelligent” filters that take more account of the context in which the information is provided (for example by differentiating between harmful content itself and unproblematic references to it, such as may be found on scientific websites); iii. facilitate and promote initiatives that assist parents and educators in the selection and use of developmental-age appropriate filters for children and young people; iv. inform children and young people about the benefits and dangers of Internet content and its filtering as part of media education strategies in formal and non-formal education. Furthermore, the private sector should be encouraged to: i. develop “intelligent” filters offering developmental-age appropriate filtering which can be adapted to follow the child’s progress and age while, at the same time, ensuring that filtering does not occur when the content is deemed neither harmful nor unsuitable for the group which the filter has been activated to protect; ii. co-operate with self- and co-regulatory bodies in order to develop standards for developmental-age appropriate rating systems for content carrying a risk of harm, taking into account the diversity of cultures, values and opinions; iii. develop, in co-operation with civil society, common labels for filters to assist parents and educators in making informed choices when acquiring filters and to certify that they meet certain quality requirements; iv. promote the interoperability of systems for the self-classification of content by providers and help to increase awareness about the potential benefits and dangers of such classification models. Moreover, civil society should be encouraged to: i. debate and share their experiences and knowledge when assessing and raising awareness of the development and use of filters as a protective measure for children and young people; ii regularly monitor and analyse the use and impact of filters for children and young people, with particular regard to their effectiveness and their contribution to the exercise and enjoyment of the rights and freedoms guaranteed by Article 10 and other provisions of the European Convention on Human Rights. III. Use and application of Internet filters by the public and private sector Notwithstanding the importance of empowering users to use and control filters as mentioned above, and noting the wider public service value of the Internet, public actors on all levels (such as administrations, libraries and educational institutions) which introduce filters or use them when delivering services to the public, should ensure full respect for all users’ right to freedom of expression and information and their right to private life and secrecy of correspondence. In this context, member states should: i. refrain from filtering Internet content in electronic communications networks operated by public actors for reasons other than those laid down in Article 10, paragraph 2, of the European Convention on Human Rights, as interpreted by the European Court of Human Rights; ii. guarantee that nationwide general blocking or filtering measures are only introduced by the state if the conditions of Article 10, paragraph 2, of the European Convention on Human Rights are fulfilled. Such action by the state should only be taken if the filtering concerns specific and clearly identifiable content, a competent national authority has taken a decision on its illegality and the decision can be reviewed by an independent and impartial tribunal or regulatory body, in accordance with the requirements of Article 6 of the European Convention on Human Rights; iii. introduce, where appropriate and necessary, provisions under national law for the prevention of intentional abuse of filters to restrict citizens’ access to lawful content; iv. ensure that all filters are assessed both before and during their implementation to ensure that the effects of the filtering are proportionate to the purpose of the restriction and thus necessary in a democratic society, in order to avoid unreasonable blocking of content; v. provide for effective and readily accessible means of recourse and remedy, including suspension of filters, in cases where users and/or authors of content claim that content has been blocked unreasonably; vi. avoid the universal and general blocking of offensive or harmful content for users who are not part of the group which a filter has been activated to protect, and of illegal content for users who justifiably demonstrate a legitimate interest or need to access such content under exceptional circumstances, particularly for research purposes; vii. ensure that the right to private life and secrecy of correspondence is respected when using and applying filters and that personal data logged, recorded and processed via filters are only used for legitimate and non-commercial purposes. Furthermore, member states and the private sector are encouraged to: i. regularly assess and review the effectiveness and proportionality regarding the introduction of filters; ii. strengthen the information and guidance to users who are subject to filters in private networks, including information about the existence of, and reasons for, the use of a filter and the criteria upon which the filter operates; iii. co-operate with users (customers, employees, etc.) to improve the transparency, effectiveness and proportionality of filters. In this context, civil society should be encouraged to follow the development and deployment of filters both by key state and private sector actors. It should, where appropriate, call upon member states and the private sector, respectively, to ensure and to facilitate all users’ right to freedom of expression and information, in particular as regards their freedom to receive information without interference by public authorities and regardless of frontiers in the new information and communications environment.

Ioannis Iglezakis

Call for chapters- Digital Libraries

CALL FOR CHAPTER PROPOSALS
Proposal Submission Deadline: September 15, 2008
E-Publishing and Digital Libraries: Legal and Organizational Issues
A book edited by Dr. Ioannis Iglezakis and Dr. Tatiana-Eleni Synodinou
University of Thessaloniki, Greece
And Assoc. Prof. Sarantos Kapidakis, Ionian University, Greece.
Introduction
Information and communication technologies are transforming many aspects of modern society, including scholarship and cultural communication. This becomes evident in the case of digital libraries, which organize content in a digital format that is made available to users worldwide. The production of a digital library poses a number of technical and organizational issues, which will be dealt with by experts in information society. Also, legal issues are emerging concerning the acquisition and processing of IPR protected material and licensing, as well as issues concerning the preservation of cultural heritage.
Objective of the book
This book will aim to provide a deeper understanding of the organisational and legal issues regarding digital libraries, and will include contributions from specialised experts detailing the organisational and legal issues related to digital libraries.

Target audience
The target audience of this book will be composed of professionals and researchers in the field of ICTs in various disciplines, e.g. library, education, computer science and management, as well as experts in the field of law, e.g. lawyers, academics, etc.
Recommended topics include, but are not limited to, the following:
I. Organisational issues
1.Creation of digital libraries
2.Academic repositories
3.Software/systems design & development - frameworks, construction, digitization
4.Modes of access
5.Searching - browsing
6.Optical character recognition
7.Representation of texts, audio, video
8.Markup and metadata
9.Deep web
10.Interoperability
11.The EU- i2010 initiative
II.Digital Library and Copyright issues
12.The digital Library as a database (originality, protection of contents)
13.The digitization of contents : rights and limits (partial digitization, loss of quality, moral rights)
14.Orphan works
15.Digital repositories
16.The web-linking and the digital Library
17.The commercial exploitation of the offline digital Library: the problematic of the technological measures of protection versus the private copy
18.Digital library and the users rights : the question of Quotations
19.The author’s remuneration: (possible ways) royalties, lump sum
III.Cultural Aspects
20. Preservation of Cultural and Scientific Heritage by means of Digital libraries
IV.Contractual issues
21. Rights management (contracts with right-holders)
22. The commercial exploitation of the digital Library on Internet : legal framework and types of contracts with the users
23. Open content in libraries – contractual issues
V.Legal issues concerning the management of IP and the digital library
24. Open libraries and the critical question of the liability of host provider (eg the Wikipedia case)
25. Management of digital libraries and personal data protection
26. Exploitation of a digital work of mind and standardization: open standards versus close standards
27. Applicable law to the digital library issues and the problematic of the limits to the speech freedom in some countries.

Example Chapters
Possible chapter [and comments], for the Organizational Issues, could be:
Production of Digital Information and Publishing [including Digitization, OCR, Formats, Representation of Information, Markup Languages, TEI]
Reproduction of Digital Information [including copies, properties, presentation of digital information]
Information Architectures [including Repositories, generalized and specific access restriction policies, dissemination]
Indexing of information [text or otherwise, including Metadata, Dublin Core, feature extraction]
Seeking Digital Information [including Web, robots, Digital Libraries, Deep Web, portals]
Finding Aids and Tools [including semantics, Thesaurus, Ontologies, Web2.0, Annotations, personalization, ...]
Collections, Databases, Interoperability, Harvesting, OAI
Long Term Preservation [including Legal deposit and responsibility of all parties]
Emerging challenges of Digital Information [including who is the copyright holder on collective works, copying properties, publishers and users, overpriced journals, multiple use of information, open access issues, using user/usage data, etc]


Submission procedure
Researchers and practitioners are invited to submit on or before September 15, 2008, a 2-3 page chapter proposal clearly explaining the mission and concerns of his or her proposed chapter. Authors of accepted proposals will be notified by September 30 about the status of their proposals and sent chapter guidelines. Full chapters are expected to be submitted by January 15, 2009. All submitted chapters will be reviewed on a double-blind review basis. This book is scheduled to be published by IGI Global (formerly Idea Group Inc.), publisher of the “Information Science Reference” (formerly Idea Group Reference) and “Medical Information Science Reference” imprints. For additional information regarding the publisher, please visit www.igi-global.com.


Inquiries and submissions can be forwarded electronically (Word document) or by mail to:
Dr. Ioannis Iglezakis
Faculty of Law
UNIVERSITY OF THESSALONIKI
Tel.: +302310996577 * Fax: +302310996550 * GSM +306977077410
E-mail: iingleza@law.auth.gr

Βιβλιοπαρουσίαση "Εισαγωγή στο δίκαιο της πληροφορικής"

Η δημοσίευση ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων σε εφημέριδες - ενέργεια που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του ν. 2472/1997;

Με δύο πρόσφατες αποφάσεις της, η Αρχή προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα επέβαλε κυρώσεις στους υπεύθυνους επεξεργασίας των εφημερίδων "Πρώτο Θέμα" και "Αυριανή" για την παράνομη δημοσίευση φωτογραφιών που απεικονίζουν στιγμές της ερωτικής ζωής του πρώην ΓΓ του Υπουργείου Πολιτισμού και υπαλλήλου του ίδιου Υπουργείου.

Ένα από τα κρίσιμα ζητήματα που αντιμετωπίζονται στις αποφάσεις αυτές αφορά το αν εμπίπτει στις διατάξεις του ν. 2472/1997 η δημοσίευση πληροφοριών που αφορούν την ιδιωτική ζωή, δηλ. προσωπικών δεδομένων, στο πεδίο εφαρμογής του νόμου. Λόγω του ότι ο νόμος δεν εξαιρεί τη δημοσιογραφική έρευνα, για να μη συμβεί αυτό, θα πρέπει να μην πληρούνται οι γενικές προϋποθέσεις εφαρμογής του, όπως είναι ιδίως το αν η υποκείμενη επεξεργασία είναι επεξεργασία που εμπίπτει στο πεδίο αυτό. Σύμφωνα με το άρθρο 3 του νόμου, αυτός βρίσκει εφαρμογή στην πλήρως ή εν μέρει αυτοματοποιημένη επεξεργασία ή επεξεργασία με μη αυτοποιημένη επεξεργασία όταν τα δεδομένα περιλαμβάνονται ή πρόκειται να περιληφθούν σε αρχείο.

Ευλόγως, οι υπεύθυνοι επεξεργασίας και στις δύο περιπτώσεις ισχυρίσθηκαν ότι δενυγχάνει εφαρμογής ο ν. 2472/1997. Ειδικότερα, στην υπ' αριθ. 17/2008 η εκδοτική εταιρία ισχυρίσθηκε ότι "δεν θεμελιώνεται αρμοδιότητα της Αρχής για τη συζήτηση της κρινόμενης υπόθεσης. Και τούτο, διότι, πρώτον, η δημοσίευση των επίμαχων φωτογραφιών δεν συνιστά επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, κατά το άρθρο 2 στοιχείο (δ΄) του Ν. 2472/1997. Και, δεύτερον, διότι δεν τηρεί αρχείο διαρθρωμένο, κατά το άρθρο 2 στοιχείο (ε΄) του Ν. 2472/1997, καθόσον «εν προκειμένω δημοσιεύθηκαν στην εφημερίδα Πρώτο Θέμα πέντε από σύνολο 46 φωτογραφιών, που περιλαμβάνονται στην έκθεση της Αστυνομίας και ήδη αποτελούν περιεχόμενο του φακέλου της δικογραφίας της εκκρεμούς δίκης. Η αποσπασματική δημοσίευση των φωτογραφιών αυτών (…) δεν αποτελεί αρχείο με την έννοια του Ν. 2472/ 1997, καθόσον δεν είναι διαρθρωμένο σύνολο δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα ούτε είναι προσιτό με γνώμονα συγκεκριμένα κριτήρια, ούτε βεβαίως περιλαμβάνει οποιαδήποτε, ούτε καν στοιχειώδη ομαδοποίηση προσωπικών δεδομένων».

Το πρώτο από τα επιχειρήματα αυτά είναι, ασφαλώς, καθ' όλα αβάσιμο, διότι οι φωτογραφίες αποτελούν προδήλως προσωπικά δεδομένα. Πιο ενδιαφέρουσα είναι η έρευνα της θεμελίωσης της εφαρμογής του νόμου στην περίπτωση του τύπου, όπου τα προσωπικά δεδομένα δεν υπόκεινται σε επεξεργασία κατ' άμεσο τρόπο, δηλ. δεν εμπεριέχονται σε βάσεις δεδομένων ή σε άλλα ηλεκτρονικά μέσα (με εξαίρεση την περίπτωση της δημοσίευσης σε ιστοσελίδες, η οποία αποτελεί επεξεργασία με ηλεκτρονικά μέσα όπως γίνεται δεκτό και από το ΔΕΚ, βλ. απόφαση της 06/11/2003, Υπόθεση C-101/01, Lindqvist, Σκέψεις αρ. 25-27).

Ωστόσο, η Αρχή δέχθηκε ότι τα προσωπικά δεδομένα υπόκεινται σε επεξεργασία, με το σκεπτικό ότι, στην περίπτωση του "Πρώτου Θέματος", η εταιρία "τηρεί αρχείο, που περιλαμβάνει τουλάχιστον όλα τα δημοσιευμένα φύλλα της εφημερίδας Πρώτο Θέμα, όπου και βρίσκονται καταχωρημένα όλα τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα των υποκειμένων τους, τα οποία έχουν κατά καιρούς δημοσιευθεί στην εφημερίδα αυτή. Η πρόσβαση στα δεδομένα αυτά καθίσταται δυνατή τουλάχιστον με το κριτήριο του αριθμού του κάθε φύλλου της εφημερίδας Πρώτο Θέμα, καθώς και με εκείνο της ημερομηνίας κυκλοφορίας του", ενώ στην περίπτωση της εφημερίδας "ΑΥΡΙΑΝΗ", ότι επίσης η εφημερίδα τηρεί αρχείο, όπως και στην παραπάνω περίπτωση, ενώ επιπλέον, δέχθηκε ότι τα ευαίσθητα δεδομένα που συνιστούν τις φωτογραφίες των παραπάνω προσώπων, υπέστησαν περισσότερες ηλεκτρονικές επεξεργασίες, όπως είναι η ψηφιοποίηση και η περαιτέρω επεξεργασία της εικόνας.

Περαιτέρω, η πρώτη εκδοτική εταιρία ισχυρίσθηκε ότι ο ΓΓ του Υπουργείου Πολιτισμού είναι δημόσιο πρόσωπο και άρα συντρέχει λόγος εφαρμογής της προαναφερόμενης διάταξης του άρθρου 7 παρ. 2 στοιχείο (ζ΄) του Ν. 2472/1997. Ορθά η Αρχή αντέκρουσε τον ισχυρισμό αυτό, αναφέροντας ότι ο προβαλλόμενος σκοπός της ανάγκης πληροφόρησης της κοινής γνώμης σχετικά με το πόρισμα των αρμόδιων αστυνομικών αρχών μπορούσε κάλλιστα να επιτευχθεί με την απλή αναφορά ή την παράθεση του περιεχομένου της σχετικής έκθεσης, χωρίς να δημοσιεύονται ταυτόχρονα και φωτογραφίες, που αφορούν αποκλειστικά στη στενά ιδιωτική (ερωτική) ζωή των συγκεκριμένων προσώπων.

Επιπλέον, όπως ορθά έκρινε η Αρχή, η δημοσίευση των επίμαχων φωτογραφιών, όπως έγινε από την εφημερίδα δεν είναι σε καμία περίπτωση επεξεργασία απολύτως αναγκαία για την εξασφάλιση του δικαιώματος πληροφόρησης επί θεμάτων δημοσίου ενδιαφέροντος, ενώ ταυτόχρονα συνιστά παραβίαση του πυρήνα του δικαιώματος προστασίας της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής των απεικονιζομένων προσώπων, καθόσον αφορά την ερωτική τους ζωή.

Θεωρούμε ότι με τις παραπάνω αποφάσεις επιλύεται ένα ζήτημα - και για το μέλλον - που αφορά την εφαρμογή του ν. 2472/1997 στον τύπο και αυτό είναι ιδιαίτερως θετικό, ιδίως διότι κατ' αυτόν τον τρόπο ενισχύεται το οπλοστάσιο προστασίας της ιδιωτικής ζωής από προσβολές που προέρχονται από ιδιώτες, όπως είναι οι φορείς του Τύπου. Είναι αναμενόμενο ότι οι προσβολές της ιδιωτικής ζωής από τον Τύπο δεν θα πάψουν, διότι πολλοί φορείς του χρησιμοποιούν πολλά μέσα για να προσελκύσουν το ενδιαφέρον του κοινού, ακόμα και με τη δημοσίευση πληροφοριών και φωτογραφιών που αφορούν την ιδιωτική ζωή δημόσιων προσώπων. Ελπίζουμε, τουλάχιστον, οι προσβολές αυτές να μη μείνουν αναπάντητες από την πολιτεία και τον νομοθέτη, ο οποίος καλείται να διαμορφώσει το κατάλληλο νομοθετικό πλαίσιο για την προστασία της ιδιωτικής ζωής στο πλαίσιο που διαμορφώνεται σταο πεδίο των οπτικοακουαστικών μέσων.

Νέα υπηρεσία της μηχανής αναζήτησης Yahoo

Η μηχανή αναζήτησης Yahoo εγκαινίασε τη λειτουργία μιας νέας υπηρεσίας, η οποία ελέγχει τις ιστοσελίδες, στις οποίες παραπέμπει, ως προς το αν περιέχουν κατασκοπευτικό λογισμικό, ιούς και spam.
Η υπηρεσία αυτή χρησιμοποιεί την τεχνολογία SiteAdvisor της εταιρίας McAfee, με σκοπό να προειδοποιεί τους χρήστες για πιθανούς κινδύνους.
Θα αναμένουμε εάν και ο ανταγωνισμός, ιδίως η Google, προχωρήσουν σε ανάλογες κινήσεις.
Βλ. αναλυτικά σε BBC.

Η αποστολή επιστολής ως επεξεργασία προσωπικών δεδομένων

Με την υπ' αριθ. 9/2008 απόφασή της, η Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα έκρινε αναφορικά με μια καταγγελία που τέθηκε υπόψη της, η οποία αφορούσε τη διάδοση απλών προσωπικών δεδομένων μέσω της αποστολής επιστολής από ασφαλιστική εταιρία σε έναν ευρύ κύκλο προσώπων, πελατών της ασφαλιστικής εταιρίας, τα οποία αφορούσαν συγκεκριμένα το γεγονός της καταγγελίας της σχέσης συνεργασίας της εταιρίας με τον καταγγέλοντα - ασφαλιστικό σύμβουλο.
Στην απόφαση αυτή, η Αρχή έκρινε ότι η εν λόγω επεξεργασία συνάδει με τις διατάξεις του Ν. 2472/1997 για την Προστασία του ατόμου από την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, που αναφέρονται στο σκεπτικό της παρούσας απόφασης και με την εφαρμογή των οποίων έχει επιφορτιστεί η Αρχή. Ωστόσο, το πιο κρίσιμο, κατά την άποψή μας, ζήτημα είναι το ότι σύμφωνα με την Αρχή, η αποστολή μιας απλής επιστολής κρίθηκε ότι συνιστά επεξεργασία προσωπικών δεδομένων.
Ειδικότερα, στην Αρχή υποβλήθηκε προσφυγή – καταγγελία ασφαλιστικού συμβούλου, σύμφωνα με την οποία η εταιρεία "* *", με έδρα τη Θεσσαλονίκη, γνωστοποίησε σε ευρύ κύκλο προσώπων δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, που τον αφορούν. Ειδικότερα, η εν λόγω εταιρεία απέστειλε, στις αρχές του 2006, σε μεγάλο αριθμό πελατών της (περίπου 3.000, κατά τους ισχυρισμούς του προσφεύγοντος), οι οποίοι είχαν άμεση σχέση με τον προσφεύγοντα, επιστολή υπογεγραμμένη από τον τότε υπεύθυνο διαχείρισης πελατών της, με την οποία τους πληροφορούσε ότι προέβη στην καταγγελία της σύμβασης, που τη συνέδεε με τον προσφεύγοντα, λόγω του ότι εκείνος δεν της κατέβαλε μέρος των ασφαλίστρων, που αντιστοιχούσαν στα ασφαλιστήρια, που είχαν συναφθεί με τη μεσολάβησή του.
Σε σχέση με το κρίσιμο θέμα αν η αποστολή μιας επιστολής συνιστά επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, η Αρχή αναφέρει κατά λέξη:

Επειδή, από το συνδυασμό των προαναφερομένων διατάξεων των άρθρων 2 και 3 παρ. 1 του Ν. 2472/1997 προκύπτει ότι η αποστολή από την καταγγελλόμενη εταιρεία της ως άνω επιστολής με το συγκεκριμένο περιεχόμενο στους προαναφερόμενους αποδέκτες, συνιστά αυτοματοποιημένη επεξεργασία («διάδοση») απλών δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα του προσφεύγοντος, τα οποία τηρούνται στα αρχεία της εν λόγω εταιρείας, ως υπευθύνου επεξεργασίας. Συνεπώς, η Αρχή έχει αρμοδιότητα να εξετάσει εάν η επεξεργασία αυτή συνάδει ή όχι με τις διατάξεις του Ν. 2472/1997.

Προϋπόθεση για να τύχει εφαρμογής ο Ν. 2472/1997 είναι να υφίσταται επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, πληροφοριών δηλ. που αφορούν ένα φυσικό πρόσωπο. Σύμφωνα με το νόμο, η επεξεργασία πρέπει να γίνεται είτε με αυτοματοποιημένες μεθόδους είτε με μη αυτοματοποιημένες μεθόδους, οπότε όμως θα πρέπει τα δεδομένα να περιλαμβάνονται ή να πρόκειται να περιληφθούν σε αρχείο.
Εν προκειμένω, εφόσον πρόκειται για επιστολή που αποστέλλεται μέσω του ταχυδρομείου και όχι μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, έχουμε να κάνουμε με μη αυτοματοποιημένη επεξεργασία. Για να τύχει, ακολούθως, εφαρμογής ο ν. 2472/1997 σε μη αυτοματοποιημένη επεξεργασία θα πρέπει τα δεδομένα να περιλαμβάνονται σε αρχείο, όπως προαναφέρθηκε. Όμως, δεν καθίσταται σαφές από την απόφαση αν τα προσωπικά δεδομένα προέρχονται από αρχείο, από διαρθρωμένο σύνολο δηλ. προσωπικών δεδομένων προσιτών με συγκεκριμένα κριτήρια.
Βεβαίως, η Αρχή κάνει λόγο για αυτοματοποιημένη επεξεργασία, κρίση που δεν μπορεί να συναχθεί από τα πραγματικά περιστατικά, διότι η αποστολή μιας επιστολής δεν συνιστά αυτοματοποιημένη επεξεργασία, αλλά μόνο για εν μέρει αυτοματοποιημένη επεξεργασία θα μπορούσε να γίνει λόγος, εφόσον προέκυπτε ότι τα δεδομένα που περιλαμβάνονται στην επιστολή έχουν συναχθεί από άλλα ηλεκτρονικά δεδομένα. Κάτι τέτοιο δεν προκύπτει, ενώ ούτε τεκμηριώνεται η ύπαρξη αρχείου - ηλεκτρονικού ή μη - που αφορά τον προσφεύγοντα , το οποίο τηρούσε η ασφαλιστική εταιρία.
Συνεπώς, η επιχειρηματολογία της Αρχής στην οποία στηρίζει την απόφαση παρουσιάζει κενά και ελλείψεις.

Ο Ευρωπαϊκός Χάρτης των δικαιωμάτων των πολιτών στην κοινωνία της πληροφορίας

Ένα σημαντικό εργαλείο στην προώθηση πολιτικών και συγκεκριμένων εφαρμογών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, στα πλαίσια της τοπικής αυτοδιοίκησης, κυρίως είναι ο Ευρωπαϊκός Χάρτης των δικαιωμάτων των πολιτών στην κοινωνία της πληροφορίας.

Ο Χάρτης έχει καταρτισθεί ήδη από το 2006, δεν είναι δηλ. νέος, ωστόσο, περιέχει πολύ σημαντικές αρχές, διακηρυκτικού χαρακτήρα, τις οποίες αναμένουμε να δούμε να υιοθετούν και οι αυτοδιοικήσεις στην Ελλάδα, οι οποίες στον τομέα της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, με εξαίρεση ορισμένους δήμους όπως είναι ο δήμος Τρικάλων, δεν βρίσκονται στην αιχμή της πρωτοπορίας.

Ειδικότερα, ο Χάρτης προβλέπει το δικαίωμα πρόσβασης των πολιτών στο Διαδίκτυο, με τη δημιουργία δημόσιων σημείων πρόσβασης, κατά προτίμηση μέσω ενός ευρυζωνικού δικτύου και με σεβασμό της ασφάλειας δεδομένων και της προστασίας των προσωπικών δεδομένων των πολιτών.

Περαιτέρω, προβλέπεται το δικαίωμα στη μόρφωση και εκπαίδευση στις νέες τεχνολογίες, ιδίως μέσω της διαρκούς μόρφωσης και με ηλεκτρονική διδασκαλία.

Ο Χάρτης αναφέρεται και στην ποιότητα των παρεχόμενων διαδικτυακών πληροφοριών από τη διοίκηση, αλλά και στη δυνατότητα πρόσβασης των ΑΜΕΑ.

Τέλος, προβλέπεται και η δημιουργία εφαρμογών ηλεκτρονικής δημοκρατίας, με τη συμμετοχή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων με ηλεκτρονικά μέσα.

Objectives

Undertake, within the sphere of my responsibility and activities, to promote the creation and delivery of the services aimed at achieving the following local objectives, i.e.,

1. Promote Internet access for all and foster the effective use of and the public’s trust in technologies and public services based on new technologies

2. Strengthen the fundamental right to education in the Knowledge Society, enabling people of all ages and sectors to take part in and benefit from the development of the Knowledge Society

3. Provide access to user-friendly and understandable public information

4. Ensure transparent public administration

I wish to progressively ensure the effective recognition and protection of particular and measurable rights of all citizens in the Knowledge Society needed to overcome any possible threat of the digital divide and to ensure social and territorial cohesion. I wish in particular, within the bounds of my responsibility and specificities, to recognise and progressively protect the following rights:

CHAPTER I. Rights to Access

1. Every citizen of the European Union will have access to the Internet through Public Internet Access Points, preferably via a broadband network

2. Every citizen of the European Union must be guaranteed the security and privacy of any personal data managed through online public services

CHAPTER II. Rights to Education and Training

3. Every citizen of the European Union will have the right to acquire the basic skills for an effective use of services and information through ICT

4. Every citizen of the European Union will have access to personalised assistance when accessing public and ICT-based equipment and facilities

5. Every citizen of the European Union will have access to lifelong e-learning platforms to benefit from all the available resources generated by communication-technology facilities and thus take part in the knowledge society

CHAPTER III: Rights to Online Information

6. Every citizen of the European Union will have access to the best quality information produced by public administrations

7. Every citizen of the European Union will have access to online information regardless of disabilities

CHAPTER IV: Rights to Online Participation

8. Every citizen of the European Union will be ensured the right to participate through ICT platforms in the decision-making processes of his or her local government

9. Every citizen of the European Union will receive public administration feedback on any online consultation results

Ο χαρακτήρας της ευθύνης του ιδιοκτήτη ηλεκτρονικής εφημερίδου/ ηλεκτρονικού εντύπου

Από πολλές πλευρές υποστηρίζεται ότι οι ηλεκτρονικές εφημερίδες και οι άλλοι δικτυακοί τόποι όπως τα ιστολόγια, θεωρούνται ως τύπος (βλ. τις απόψεις του e-lawyer), αλλά και ειδικότερα, ότι σε αυτά βρίσκει εφαρμογή ο ν. 1178/1981 περί τύπου (βλ. Ι. Καράκωστα, Δίκαιο & Ιντερνετ, 2001, σελ. 54 επ.).
Η θεώρηση ότι τα δημοσιεύματα σε δικτυακούς ιστοχώρους υπόκεινται στις αξιώσεις του παραπάνω νόμου έχει ως συνέπεια να ευθύνεται πέρα από τον συντάκτη του δημοσιεύματος και ο εκδότης, ο ιδιοκτήτης και ο διευθυντής μιας ιστοσελίδας, αλλά και ο παροχέας πρόσβασης. Η άποψη αυτή δεν θεμελιώνεται επαρκώς, καθώς ο νόμος αναφέρεται σε έντυπα, εφημερίδες και περιοδικά, ενώ με το άρθρο 4 § 10 του ν. 2328/1995 επεκτείνεται σε ραδιοφωνικούς και τηλεοπτικούς σταθμούς.
Το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο της Χώρας μας καθιστά σαφές ότι ο ν. 1178/1981 δεν βρίσκει εφαρμογή σε ηλεκτρονικούς τόπους και είναι πολύ σημαντική, διότι πλέον δεν μπορεί να υπάρχει αμφισβήτηση σχετικά με το εν λόγω θέμα.
Παρόμοια, δεν μπορούμε να θεωρήσουμε ότι το Διαδίκτυο υπάγεται στις συνταγματικές διατάξεις για τα ΜΜΕ, καθώς η συνταγματική προστασία για τον τύπο (άρθρο 14 Σ) διατυπώνεται στενά, όπως προκύπτει ερμηνευτικά και από το άρθρο 15 § 1 Σ που ορίζει ότι οι προστατευτικές διατάξεις για τον τύπο διατάξεις του άρθρου 14 δεν εφαρμόζονται επί του κινηματογράφου, της φωνογραφίας, της ραδιοφωνίας, της τηλεόρασης και παντός άλλου παρεμφερούς μέσου μετάδοσης λόγου ή παράστασης. Είναι σαφές ότι και το Διαδίκτυο εμπίπτει στην εξαίρεση αυτή, ως παρεμφερές μέσο με αυτό των παραπάνω αναφερόμενων ηλεκτρονικών μέσων.
Ακολουθεί το κείμενο της απόφασης.

Αριθμός 1752/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ιωάννη Παπανικολάου, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, (κωλυομένου του Αντιπροέδρου και του αρχαιότερού του Αρεοπαγίτη), Ρένα Ασημακοπούλου, Χαράλαμπο Ζώη, Αθανάσιο Κουτρομάνο και Ιωάννη Παπουτσή, Αρεοπαγίτες. ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 23 Απριλίου 2007, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ..., ο οποίος παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου του Ιωάννη Γεωργόπουλου . Του αναιρεσιβλήτου:..., ο οποίος παραστάθηκε αυτοπροσώπως με την ιδιότητα του ως δικηγόρος.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 18-12-2002 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Πειραιώς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4730/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 469/2005 του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 31-1-2006 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωάννης Παπανικολάου ανέγνωσε την από 2-4-2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινομένης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Ο αναιρεσείων στην αρχή του πρώτου λόγου της αίτησής του αναφέρεται στην παρ. 1 του άρθρου μόνου του ν.1178/1981 κατά την οποία "Ο ιδιοκτήτης παντός εντύπου υποχρεούται εις πλήρη αποζημίωσιν δια την παράνομον περιουσιακήν ζημίαν, ως και εις χρηματικήν ικανοποίησιν δια την ηθικήν βλάβην, αι οποίαι υπαιτίως επροξενήθησαν δια δημοσιεύματος, θίγοντος την τιμήν ή την υπόληψιν παντός ατόμου, έστω και αν η κατά το άρθρο 914 του ΑΚ υπαιτιότης, η κατά το άρθρο 919 του ΑΚ πρόθεσις και η κατά το άρθρο 920 του ΑΚ γνώσις ή υπαίτιος άγνοια συντρέχει εις τον συντάκτην του δημοσιεύματος ή, εάν ούτος είναι άγνωστος, εις τον εκδότην ή τον διευθυντήν συντάξεως του εντύπου". Ακολούθως στον ίδιο λόγο ο αναιρεσείων παραθέτει δύο παραδοχές της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, εκείνη μεν κατά την οποία ιδιοκτήτης και εκδότης του ηλεκτρονικώς διατυπούμενου κειμένου και περιοδικώς επαναλαμβανόμενου με τα εκάστοτε συμβαίνοντα στο Πανεπιστήμιο Πειραιά, υπό τον τίτλο "...", το οποίο δημοσιεύεται σε συγκεκριμένη ηλεκτρονική διεύθυνση είναι η καθηγήτρια ..., και την άλλη, κατά την οποία υπάρχουν συνιδιοκτήτες και συνεκδότες του ίδιου ηλεκτρονικού τόπου (ηλεκτρονικής διεύθυνσης) μεταξύ των οποίων και αυτός (αναιρεσείων), για να μεμφθεί τελικά την ίδια απόφαση ότι με τις παραδοχές της αυτές και χωρίς περαιτέρω να δεχθεί ότι έχει τηρηθεί ο νόμιμος τρόπος αποκτήσεως των ιδιοτήτων αυτών εκ μέρους του, παραβίασε ευθέως την προαναφερόμενη ουσιαστικού δικαίου διάταξη της παρ. 1 του άρθρου μόνου του Ν.1178/1981 και έτσι υπέπεσε στην πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ. Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος ως στηριζόμενος σε εσφαλμένη προϋπόθεση, αφού από την άνω παρ. 1 του άρθρου μόνου του Ν.1178/1981 προκύπτει σαφώς ότι αναφέρεται μόνο στην αστική ευθύνη του ιδιοκτήτη του εντύπου και δεν ρυθμίζει τα της ιδιοκτησίας κ.λ.π. της ηλεκτρονικής διεύθυνσης ή ηλεκτρονικού τόπου. Σε κάθε περίπτωση, ο λόγος αυτός είναι αλυσιτελής αφού πλήττει την επάλληλη και πλεοναστική παραδοχή της αναιρεσιβαλλομένης, δηλαδή εκείνη που στηρίζει την ευθύνη του αναιρεσείοντος στην ιδιότητά του ως συνιδιοκτήτη και συνεκδότη, ενώ η κύρια αιτιολογία του Εφετείου, που αυτοτελώς στηρίζει το διατακτικό της προσβαλλομένης, είναι ότι η ευθύνη του αναιρεσείοντος στηρίζεται στην ιδιότητά του ως συντάκτη του επιλήψιμου δημοσιεύματος.

ΙΙ. Κατά το άρθρο 559 αριθ. 8 εδ. α΄ ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται και αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν. Εν προκειμένω, ο αναιρεσείων μέμφεται την αναιρεσιβαλλομένη γιατί δέχθηκε ότι συντάκτης του επίμαχου δημοσιεύματος είναι αυτός, χωρίς ο ενάγων και ήδη αναιρεσίβλητος να ισχυρίζεται τούτο στην αγωγή του και έτσι το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια από τον αριθμό 8 εδ. α΄ της ΚΠολΔ 559, ως λαβόν υπόψη πράγματα μη προταθέντα. Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, γιατί από την επιτρεπτή επισκόπηση του δικογράφου της από 18.12.2002 ένδικης αγωγής από τον Άρειο Πάγο (ΚΠολΔ 561 παρ. 2), σαφώς νοηματικά συνάγεται, από το σύνολο του περιεχομένου της, ότι ο ενάγων ισχυρίζεται, κατά κύριο λόγο, ότι συντάκτης του επίμαχου ηλεκτρονικού κειμένου είναι ο εναγόμενος και ήδη αναιρεσείων, ότι, δηλαδή, αυτός "έγραψε" και εν συνεχεία δημοσίευσε το εν λόγω κείμενο.

ΙΙΙ. Από τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι λογικώς η έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης σημαίνει την αδυναμία αναιρετικού ελέγχου της ακολουθίας της δικανικής κρίσης ως προς την εφαρμογή διάταξης ουσιαστικού νόμου, ιδίως λόγω έλλειψης, ή ανεπάρκειας ή αντιφατικότητας των αιτιολογιών, για ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης (ΑΠ 225/2005). Εν προκειμένω, ο αναιρεσείων στον τρίτο λόγο αναίρεσης, από τον αριθμό 19 της ΚΠολΔ 559, (πρώτο μέρος) πλήττει την αναιρεσιβαλλομένη για αντιφατικές, κατ΄ αυτόν, αιτιολογίες, διότι δέχεται ότι οι χαρακτηρισμοί του επιλήψιμου δημοσιεύματος ότι ο ανωνύμως αναφερόμενος σ΄αυτό είναι "άγνωστος μεταξύ αγνώστων" στο Υπουργείο Εξωτερικών, ότι "δεν ήταν Ειδικός Σύμβουλος στο Υπουργείο αυτό", ότι "όσα έχει κάνει στη ζωή του μάλλον είναι αέρας κοπανιστός" και ότι "αέρας κοπανιστός θα φαντάζει σε λίγο καιρό το πέρασμά του από το Πανεπιστήμιο", αφορούν τον αναιρεσίβλητο ενάγοντα, τον οποίο και "φωτογραφίζουν" και ότι πάντα ταύτα είναι ψευδή, συκοφαντικά και υβριστικά, ενώ ταυτόχρονα δέχεται αντιφατικά, κατά τον αναιρεσείοντα, ότι ολόκληρη η Πανεπιστημιακή Κοινότητα (Διδακτικό - Διοικητικό Προσωπικό, Φοιτητές) εγνώριζαν, ότι ο ενάγων ήταν, πράγματι, Ειδικός Σύμβουλος στο Υπουργείο Εξωτερικών και ότι η ιδιότητά του αυτή προσμετρήθη στα προσόντα του για την εκλογή του ως Επίκουρου Καθηγητή στο Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς. Οι παραδοχές, όμως, αυτές, πάντοτε κατά τον αναιρεσείοντα, βρίσκονται σε αντίθεση, "διότι δεν είναι δυνατόν οι λαβόντες γνώση του δημοσιεύματος να γνωρίζουν ότι ο ενάγων ήτο πράγματι Ειδικός Σύμβουλος στο ΥΠ.ΕΞ και ταυτόχρονα να θεωρούν ότι το δημοσίευμα αφορά τον ίδιο ως άγνωστο μεταξύ αγνώστων στο Υπουργείο αυτό". Ο λόγος αυτός κατά το πρώτο αυτό μέρος του είναι αβάσιμος, αφού δεν υπάρχει καμιά αντίφαση μεταξύ των παραδοχών τούτων της αναιρεσιβαλλομένης. Πράγματι, είναι λογικώς δυνατόν οι λαβόντες γνώση του επίμαχου δημοσιεύματος να γνώριζαν ότι ο ενάγων ήταν πράγματι Ειδικός Σύμβουλος του ΥΠ.ΕΞ. και συγχρόνως να θεωρούσαν ότι το δημοσίευμα αυτό αφορά τον ενάγοντα και ότι τούτο είναι ψευδές και συκοφαντικό όσον αφορά το ισχυριζόμενο γεγονός, πως ο ενάγων ήταν άγνωστος μεταξύ αγνώστων στο Υπουργείο αυτό. Με το δεύτερο μέρος του ίδιου λόγου ο αναιρεσείων μέμφεται και πάλι την αναιρεσιβαλλομένη για πλημμέλεια από τον αριθμό 19 της ΚΠολΔ 559 (ανεπαρκείς αιτιολογίες) και συγκεκριμένα ενώ δέχεται ότι τα περί "αέρα κοπανιστού" ως προς την απόδοση του ενάγοντα στο Πανεπιστήμιο Πειραιά, που αναφέρονται στο επιλήψιμο δημοσίευμα, αποτελούν ύβρη κατά του ενάγοντος, με ειδικό σκοπό εξύβρισης αυτού από μέρους του συντάκτη του δημοσιεύματος εναγομένου και ότι κατά το παρελθόν είχαν δημοσιευθεί στην ίδια ηλεκτρονική διεύθυνση υπό τον αυτό τίτλο "..." σχόλια που αφορούσαν και άλλους καθηγητές, μεταξύ των οποίων και τον εναγόμενο, πλην, όμως, τα δημοσιεύματα αυτά ήσαν "καλοπροαίρετα, δεν υπερβαίνουν το προσήκον από τις περιστάσεις μέτρο και δεν προκύπτει από το περιεχόμενό τους σκοπός εξυβρίσεως", στη συνέχεια το Εφετείο δεν αναφέρει το περιεχόμενο των προηγούμενων αυτών σχολίων για να συγκριθεί τούτο με το ένδικο δημοσίευμα. Αλλά και η αιτίαση αυτή κατά της προσβαλλομένης είναι αβάσιμη γιατί δεν αποτελεί έλλειψη νόμιμης βάσης, υπό την μορφή της ανεπαρκούς αιτιολογίας, η μη περαιτέρω αναλυτική αναφορά στην προσβαλλομένη των άλλων μη ένδικων δημοσιευμάτων, στα οποία πλεοναστικώς, στα πλαίσια επιχειρηματολογίας, αναφέρθηκε γενικώς το Εφετείο, αφού το αποδεικτικό πόρισμα της αναιρεσιβαλλομένης εκτίθεται με σαφήνεια και πληρότητα σ΄αυτή.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 31-1-2006 αίτηση του ..., για αναίρεση της 469/2005 απόφασης του Εφετείου Πειραιώς. Και Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου, την οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων εκατόν εβδομήντα (1.170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 4 Ιουλίου 2007. Και Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 13 Ιουλίου 2007.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Η αντιμετώπιση του phising

Πληθαίνουν τα περιστατικά διαδικτυακών επιθέσεων ηλεκτρονικού "ψαρέματος", του λεγόμενου phishing, όχι μόνο στο εξωτερικό, αλλά και στη χώρα μας. Πρόσφατα ανακοινώθηκε από ελληνικά τραπεζικά ιδρύματα ότι οι χρήστες του Διαδικτύου βομβαρδίζονται από πλήθος μηνυμάτων που τους καλούν να δώσουν τα στοιχεία τους (αριθμούς πιστωτικής κάρτας, κωδικούς τραπεζικών λογαριασμών κλπ.). Όσοι επιχειρούν τις απόπειρες αυτές αποσκοπούν στην κλοπή στοιχείων που χρησιμοποιούνται για την πιστοποίηση της ηλεκτρονικής κυρίως ενός προσώπου και στην αφαίμαξη χρηματικών πσοών από τραπεζικούς λογαριασμούς ή στην χρέωση πιστωτικών καρτών.

Οι απόπειρες εξαπάτησης λαμβάνουν χώρα με την αποστολή παραπλανητικών μηνυμάτων που μοιάζουν ότι προέρχονται από ένα τραπεζικό ή χρηματοδοτικό ίδρυμα και έχουν την εξής μορφή:




















Παρόμοια μηνύματα αποστέλλονται κατά χιλιάδες ανά την υφήλιο και αποτελούν ένα πραγματικό πρόβλημα ασφάλειας που απειλεί τις διαδικτυακές συναλλαγές.
(βλ. Internet Threat Report 2007)

Το φαινόμενο αυτό αναδεικνύει την έλλειψη επαρκούς νομοθεσίας στην Ελλάδα, καθώς η χώρα μας δεν έχει κυρώσει τη Σύμβαση της Βουδαπέστης για το Διαδικτυακό έγκλημα, η οποία αντιμετωπίζει εν μέρει τη διαδικτυακή απάτη.

Θεωρούμε ότι θα έπρεπε ο νομοθέτης να κάνει ένα βήμα πέρα από τις ρυθμίσεις και αυτής της σύμβασης και να θεσπίσει ειδικούς κανόνες που να αντιμετωπίζουν τις νέες μορφές διαδικτυακής απάτης.

Πρόταση νόμου για την αντιμετώπιση του φαινομένου κατατέθηκε από τον Γερουσιαστή Patrick Leahy στις 28.12.2005, σύμφωνα με την οποία το phishing θα τιμωρούνταν ποινικά. Η πρόταση αυτή, η οποία δεν ψηφίσθηκε τελικά, έχει ως εξής:
109th CONGRESS 1st Session H. R. 1099

To criminalize Internet scams involving fraudulently obtaining personal information, commonly known as phishing.

(a) In General- Chapter 63 of title 18, United States Code, is amended by adding at the end the following:

`Sec. 1351. Internet fraud

`(a) Website- Whoever knowingly, with the intent to carry on any activity which would be a Federal or State crime of fraud or identity theft--

`(1) creates or procures the creation of a website or domain name that represents itself as a legitimate online business, without the authority or approval of the registered owner of the actual website or domain name of the legitimate online business; and

`(2) uses that website or domain name to induce, request, ask, or solicit any person to transmit, submit, or provide any means of identification to another;

shall be fined under this title or imprisoned up to five years, or both.

`(b) Messenger- Whoever knowingly, with the intent to carry on any activity which would be a Federal or State crime of fraud or identity theft--

`(1) falsely represents itself as being sent by a legitimate online business;

`(2) includes an Internet information location tool that refers or links users to an online location on the World Wide Web that falsely purports to belong to or be associated with such legitimate online business; and

`(3) induces, requests, asks, or solicits a recipient of the electronic mail message directly or indirectly to provide, submit, or relate any means of identification to another;

shall be fined under this title or imprisoned up to five years, or both.

`(c) Definitions- In this section:

`(1) The term `domain name' has the meaning given that term in section 46 of the Act entitled `An Act to provide for the registration and protection of trademarks used in commerce, to carry out the provisions of certain international conventions, and for other purposes' (in this subsection referred to as the `Trademark Act of 1946') (15 U.S.C. 1127).

`(2) The term `Internet' has the meaning given that term in section 230(f)(1) of the Communications Act of 1934 (47 U.S.C. 230(f)(1)).

`(3) The term `electronic mail message' has the meaning given that term in section 3 of the CAN-SPAM Act of 2003 (15 U.S.C. 7702).

`(4) The term `initiate' has the meaning given that term in section 3 of the CAN-SPAM Act of 2003 (15 U.S.C. 7702).

`(5) The term `procure' means intentionally to pay or provide consideration to, or induce, another person to create a website or domain name.

`(6) The term `recipient' has the meaning given that term in section 3 of the CAN-SPAM Act of 2003 (15 U.S.C. 7702).

`(7) The term `Internet information location tool' when used in this section has the meaning given that term in section 231 of the Communications Act of 1934 (47 U.S.C. 231).

`(8) The term `means of identification' when used in this section has the meaning given that term in section 1028 of this title.'.

(b) Chapter Analysis- The chapter analysis for chapter 63 of title 18, United States Code, is amended by adding at the end the following:

`1351. Internet fraud.'.

Συνταγματική κατοχύρωση της πληροφορικής στη Γερμανία

Σύμφωνα με το Υπουργείο Εσωτερικών της Γερμανίας και τον Υπουργό Wolfgang Schäuble, σύντομα θα κατοχυρωθεί η συνταγματική βάση για την αρμοδιότητα των κρατικών φορέων στις δράσεις για την προώθηση της τεχνολογίας της πληροφορικής. Ο στόχος είναι να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για τη συνεργασία μεταξύ της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και των επιμέρους κρατών και να υπάρξει καλύτερη συνεργασία μεταξύ των κρατικών φορέων, ώστε να μειωθεί η γραφειοκρατία και να αναδειχθεί η πληροφορική ως "κεντρική υποδομή του 21ου αιώνα". Παράλληλα, αυτό θα βοήθησει στη δημιουργία κοινά αποδεκτών προτύπων και την ενίσχυση της ασφάλειας πληροφοριών, ιδίως ενόψει της νέας απειλής του "κυβερνοπολέμου".

Γίνεται σαφές ότι η γερμανική κυβέρνηση προσπαθεί να βάλει τη χώρα αυτή στο επίκεντρο των εξελίξεων και να πρωταγωνιστήσει στο νέο ανταγωνιστικό περιβάλλον. Είναι βέβαιο ότι παρόμοιες προσπάθειες θα βρουν μιμητές και σε άλλες χώρες, ελπίζουμε και στη χώρα μας, η οποία αφομοιώνει με εξαιρετικά βραδύ ρυθμό τις εξελίξεις στην οικονομία και την τεχνολογία.

Αξιοποίηση του Web 2.0 για την ανάπτυξη επιχειρησιακών στρατηγιών και εφαρμογών

Η αξιοποίηση του σημασιολογικού Διαδικτύου (Web 2.0) από τις επιχειρήσεις και τους επαγγελματίες είναι μια νέα τάση, την οποία επιχειρεί να φωτίσει η ομάδα εργασίας Ιγ2 του ebusinessforum.
Το συμμετοχικό Διαδίκτυο αναφέρεται σε μια σειρά σύγχρονων διαδικτυακών εφαρμογών που καθιστούν δυνατή τη συμμετοχή των χρηστών και την αμφίδρομη λειτουργία των παρεχόμενων υπηρεσιών. Σύμφωνα με έναν ορισμό, είναι μια συλλογή εφαρμογών ανοικτού κώδικα, αμφίδρομων εφαρμογών που ελέγχονται από τους χρήστες που τους καθιστά, ταυτόχρονα μετόχους στις επιχειρησιακές και κοινωνικές διαδικασίες που επιτελούνται στο Διαδίκτυο. Επίσης, συμβάλλει στη δημιουργία άτυπων δικτύων επικοινωνίας μεταξύ των χρηστών, επιτρέποντας έτσι τη δημιουργία, διάδοση και επεξεργασία της πληροφορίας.
Οι βασικές κατηγορίες διαδικτυακών υπηρεσιών που εντάσσονται στο συμμετοχικό Διαδίκτυο είναι: 1) τα ιστολόγια (blogs), 2) τα κοινωνικά δίκτυα, όπως είναι π.χ. οι δικτυακοί τόποι myspaces, facebook κ.ά, 3) οι κοινότητες που φιλοξενούν περιεχόμενο προερχόμενο από τους χρήστες, όπως π.χ. youtube, flicklr, 4) τα διάφορα forums και 5) οι συλλογές περιεχομένου (content aggregators), χωρίς τους οποίους είναι δύσκολος ο εντοπισμός του περιεχομένου που αυξάνει εκθετικά.
Όπως επισημαίνει η ομάδα εργασίας του ebusinessforum, η ανάπτυξη του Web 2.0 επιφέρει κρίσιμες αλλαγές στα μοντέλα συμπεριφοράς των καταναλωτών και γενικότερα στον τρόπο με τον οποίο οι χρήστες αναζητούν, αξιολογούν, παράγουν, αγοράζουν και καταναλώνουν πληροφορίες, προϊόντα και υπηρεσίες. Και τούτο, διότι οι χρήστες καταφεύγουν στις μηχανές αναζήτησης των υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης αντί για τις συμβατικές μηχανές αναζήτησης, ή διότι συμβουλεύονται άλλους χρήστες μέσω των ιστολογίων και άλλων υπηρεσιών που φιλοξενούν σχόλια χρηστών κοκ.
Είναι σαφές ότι το προφίλ του καταναλωτή αλλάζει, καθώς αυτός γίνεται περισσότερο ενημερωμένος, και αυτό προσπαθούν να εκμεταλλευθούν οι επιχειρήσεις, στοχοποιώντας το σημασιολογικό Διαδίκτυο.
Συμβολές, όπως αυτή του ebusinessforum είναι, συνεπώς, σημαντικές για την ανάπτυξη και της ελλληνικής διαδικτυακής αγοράς. Δεν πρέπει, πάντως, να μας διαφεύγει και το γεγονός ότι τα προβλήματα που αφορούν τη διάδοση περιεχομένου και τα οποία τέθηκαν επί τάπητος το προηγούμενο διάστημα, διέπουν και το σημασιολογικό Διαδίκτυο. Τέτοια ζητήματα αφορούν την προσβολή δικαιωμάτων πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας, και ειδικότερα ζήτηματα, όπως είναι λ.χ. η δημιουργία συνδέσμου (βλ. http://www.linksandlaw.com/), ή τα προβλήματα που αφορούν τα ονόματα χώρου (domain names). Στα ζητήματα αυτά θα επανέλθουμε.

Digital Inclusion in Greece

The roll-out of e-Government services is currently advancing well in Greece, which is a slow starter in the field of e-Government, but moves now with fast steps ahead. The development of e-Governance presents many chances and also risks for the society. One issue deserving attention is the issue of the digital gap between “information haves” and “information have nots”. Bridging the digital divide would need a great amount of financial resources and a strategic plan aiming at increasing access to information and building knowledge infrastructure. Although there is presently no specific programme to promote digital inclusion in Greece, the Government seems to take into account the need to address this issue.

The imperative to promote digital inclusion is enshrined in the Greek Constitution, which provides for a right to e-participation. In more particular, Article 5A (2) of the Constitution states that: “All persons are entitled to participate in the Information Society. Facilitation of access to electronically handled information, as well as of the production, exchange and diffusion thereof constitutes an obligation of the State”.

This provision establishes, at first sight, an individual right to participation in the Information Society. In case restrictions of this right are imposed by legal or administrative acts, which violate it, the right holder can bring a claim against such restrictions. Furthermore, Article 5A(2) establishes a social right, which lays down the obligation of the Greek State to take positive action in order to make equal and active access to the Information Society possible for all[1]. In this sense, it constitutes a legal basis for policies of digital inclusion, such as funding of purchase of equipment provided to low-income social groups, establishing of community centres providing free use of ICT and access to the Internet and implementing ICT education programmes. Generally speaking, this right is not actionable, for it does not provide the individual with a legal claim against the State, in case the latter fails to introduce digital inclusion policies. This lack of enforceability, however, is not a particular drawback of the right to e-participation, but a common characteristic of all social rights[2].

Nevertheless, the right to e-participation has certain aspects of actionability. In particular, in case certain social groups are legally excluded from e-participation for reasons pertaining to geographical, age or racial factors, then a legal claim is recognized. And also, in case this right is legally recognized through a legal act laying down specific measures, i.e. benefits, such benefits cannot be later totally abolished or unjustifiable diminished (theory of co-called ‘social acquis’).

Beyond the implementation of specific projects aiming at the promotion of digital inclusion, the institutionalization of the right to e-participation raises many questions. The basic commitment of the State is to offer e-Government services and this means that it has to make available online public sector information and further, implement e-Government projects in order to cover all or a major part of administrative procedures. But what is more important, access to the Internet should be made generally affordable to all citizens. This could be made possible with the inclusion of Internet in the universal service in the sense of Directive 2002/22/EC, i.e. the provision of a defined minimum set of services to all end-users at an affordable price.

It is noteworthy that a Legislative Draft titled ‘Participation in the Information Society’[3] drafted by a group of researchers under the aegis of the Hellenic European Constitutional Centre, includes a provision for access in public electronic communications networks (Article 9)[4]. Under this act, the services and characteristics of the universal service as well as the cost principles are to be defined by the competent state authority. Particularly, Internet access for the elderly, low-income, unemployed and disable persons is to be made affordable in low prices, and the relevant charges are to be funded by the State.

As a conclusion, one might say that the existence of a constitutional norm referring to digital inclusion is very positive, but this norm remains still unenforceable, as no legal act specifying it has been adopted yet. The value of this constitutional norm, however, should not be underestimated for this reason. On the contrary, the recognition on constitutional level of a right to participation in the Information Society is essential for the formulation of governmental policies with regard to digital inclusion.

---

[1] See L. Mitrou, ‘The right of participation in the Information Society’, in: Papachristou/Vidalis/Mitrou/Takis, The right of participation in the Information Society, ed. Sakkoulas 2006, 35-56 (in Greek); Ap. Papakonstantinou, ‘The constitutional right of participation in the Information Society’, Revue of Public and Administrative Law, 2/2006, 233-242 (in Greek); X. Kontiadis, The new constitutionalism and fundamental rights after the Constitutional Revision of 2001, ed. Ant. Sakkoulas 2002 (in Greek), 206.

[2] See I. Iglezakis, Social State of Law, Sakkoulas ed. 2005 (in Greek), 118-123.

[3] This Draft Law has not been submitted to the Hellenic Parliament.

[4] Papachristou/Vidalis/Mitrou/Takis, The right of participation in the Information Society, op. cit., 90.

Νομικοί προβληματισμοί σχετικά με τα ιστολόγια

Τα ιστολόγια είναι ένα νέο μέσο επικοινωνίας που έχει αναπτύξει ιδιαίτερη δυναμική και έχει κατακτήσει το ενδιαφέρον των χρηστών του Διαδικτύου, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό με αποτέλεσμα να συνιστά ένα ιδιαίτερο κοινωνικό φαινόμενο. Ο λόγος για τη διάδοση αυτή της τεχνολογίας των ιστολογίων είναι ότι αυτά καθιστούν δυνατή την έκφραση των απόψεων των χρηστών, εύκολα, γρήγορα, ανέξοδα και στο πλαίσιο ενός οικουμενικού μέσου, όπως είναι το Διαδίκτυο.
Ωστόσο, προβλήματα δημιουργεί το γεγονός ότι η δημοσίευση απόψεων και η παράθεση σχολίων στα ιστολόγια ανώνυμα ή με ψευδώνυμο, αν και ορισμένοι χρήστες του Διαδικτύου επιλέγουν να γράφουν επώνυμα τις απόψεις τους. Ακριβώς αυτή η ευχέρεια διατύπωσης απόψεων και η ανωνυμία σηματοδοτούν την αρνητική πλευρά των ιστολογίων που συνίσταται στη δυνατότητα δυσφήμησης και παράθεσης αναληθών ή αβάσιμων γεγονότων, υπό το κάλυμμα της ανωνυμίας. Παραπέρα, η δημοσίευση απόρρητων πληροφοριών ή η παραβίαση των προσωπικών δεδομένων συνιστά σημαντικό κίνδυνο, όπως και η παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων με την αναδημοσίευση κειμένων δίχως την άδεια του δημιουργού ή δικαιούχου κοκ.
Τα ιστολόγια που συνιστούν ηλεκτρονικά ημερολόγια των κατόχων τους και στα οποία εκτίθενται πραγματικά γεγονότα και λεπτομέρειες που αφορούν την προσωπική τους ζωή εμπεριέχουν σαφώς προσωπικά δεδομένα και υπόκεινται στο ν. 2472/1997. Έτσι, μπορεί να ανακύψουν προβλήματα προστασίας προσωπικών δεδομένων και να επιβληθούν κυρώσεις στους παραβάτες της σχετικής νομοθεσίας (βλ. cnil.fr).
Επίσης, είναι δυνατή η παραβίαση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, όταν αναδημοσιεύονται κείμενα, εικόνες, οπτικοακουστικό υλικό (αποσπάσματα βίντεο κλπ.) χωρίς άδεια των δημιουργών ή δικαιούχων. Οι κάτοχοι των ιστολογίων δεν συνειδητοποιούν το γεγονός ότι πρέπει να λαμβάνουν άδεια για αναδημοσίευση ή να χρησιμοποιούν υλικό που υπόκειται σε άδειες όπως είναι οι άδειες creative commons.
Είναι, ακόμα, δυνατό η δημοσίευση προσωπικών απόψεων από εργαζόμενους σχετικά με θέματα που αφορούν τη λειτουργία μιας επιχείρησης να αποτέλεσει και λόγο καταγγελίας της σύμβασης εργασίας (βλ. Mercado-Kierkegaard, CLSR, Wright).
Τέλος, το πιο σημαντικό πρόβλημα είναι η προσβολή της προσωπικότητας δημοσίων, κυρίως, προσώπων μέσω δημοσιευμάτων σε ιστολόγια ειδησεογραφικού χαρακτήρα (βλ. και elawyer). Επισημαίνεται ότι τα αδικήματα της δυσφήμισης ή εξύβρισης θα χαρακτηρίζονται ως τελούμενα δια του τύπου, όταν ο χαρακτήρας του ιστολογίου είναι ειδησεογραφικός. Για την περίπτωση δε που οι επισκέπτες του ιστολογίου διατυπώνουν σχόλια που είναι συκοφαντικά κατά τρίτων προσώπων, θα μπορεί να απαλλαγεί από την ευθύνη του ο κάτοχος του ιστολογίου, σύμφωνα το άρθρο 13 του π.δ. 131/2003, εφόσον όμως δεν γνωρίζει τα σχόλια ή δεν τα απομακρύνει όταν ειδοποιηθεί.